W jakim wieku kształtuje się lateralizacja u dziecka? Proces ten rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie i stopniowo rozwija aż do wieku szkolnego, wpływając na funkcjonowanie oraz nabywanie różnych umiejętności. Sprawdź, jak przebiega ten proces, na czym polega jego badanie i jakie objawy mogą być niepokojące.
Czym jest lateralizacja u dziecka?
Lateralizacja u dziecka to naturalny proces polegający na stopniowym kształtowaniu dominacji jednej strony ciała nad drugą. Obejmuje nie tylko preferowaną rękę, ale również oko, ucho i nogę.
Jej prawidłowy przebieg ma znaczenie dla rozwoju psychoruchowego. Lateralizacja wpływa na prawidłowe nabywanie umiejętności, takich jak:
- czytanie;
- pisanie;
- koordynacja ruchowa.
Różnice w występowaniu leworęczności u dzieci
Według badań National Institutes of Health mężczyźni wykazują wyższą tendencję do leworęczności niż kobiety. Przekłada się to bezpośrednio na statystyki wśród najmłodszych:
- chłopcy: ok. 11-12%;
- dziewczynki: ok. 8-9%.
Chcesz zdobyć wiedzę z zakresu lateralizacji? Zapisz się na Kurs Kwalifikacyjny z zakresu Integracji Sensorycznej z elementami terapii behawioralnej i rozwiń kompetencje.
Kiedy rozpoczyna się i jak przebiega proces lateralizacji?
Proces lateralizacji rozpoczyna się już w pierwszych miesiącach życia i stopniowo rozwija się aż do wieku szkolnego. W tym czasie dziecko zaczyna preferować jedną stronę ciała podczas wykonywania codziennych czynności, a dominacja ręki, oka, ucha i nogi staje się coraz bardziej wyraźna.
Okres niemowlęcy
U niemowląt trudno mówić o wyraźnej dominacji jednej strony ciała. Dziecko korzysta naprzemiennie z obu rąk i nóg, a rozwój układu nerwowego stopniowo przygotowuje organizm do wykształcenia preferencji.
Wiek przedszkolny
To właśnie w wieku przedszkolnym proces lateralizacji staje się coraz bardziej widoczny. Dziecko zaczyna częściej wybierać tę samą rękę podczas rysowania, jedzenia czy wykonywania prostych czynności manualnych.
Wiek szkolny
Rozpoczęcie nauki w szkole to moment, w którym lateralizacja powinna być już w dużym stopniu ustalona. Ułatwia to naukę pisania, czytania oraz wykonywanie zadań wymagających precyzyjnej koordynacji wzrokowo-ruchowej.
Te artykuły mogą Cię zainteresować:
- Lateralizacja u dzieci. Co to jest i kiedy można mówić o zaburzeniu?
- Zespół Hellera u dzieci. Czy rozpoznałbyś te objawy?
W jakim celu wykonuje się badanie lateralizacji?
Badanie lateralizacji pozwala określić, która ręka, noga, oko i ucho są dominujące u dziecka. Jest ono jednym z elementów diagnozy rozwoju psychoruchowego i pomaga ocenić, czy proces lateralizacji przebiega prawidłowo. Przeprowadzają je m.in.:
- psychologowie;
- pedagodzy;
- terapeuci integracji sensorycznej;
- inni specjaliści zajmujący się diagnozą rozwoju dziecka.
Jakie są metody badania lateralizacji?
Istnieje kilka metod badania lateralizacji, a do najważniejszych zalicza się obserwację spontanicznych zachowań dziecka.
Podczas weryfikacji dominacji jednej strony ciała nad drugą wykorzystuje się także:
- zadania manualne, np. rysowanie, wycinanie czy chwytanie przedmiotów;
- próby określające dominujące oko, np. patrzenie przez niewielki otwór;
- zadania pomagające ustalić dominujące ucho, np. nasłuchiwanie dźwięków;
- ćwiczenia pozwalające określić dominującą nogę, np. kopanie piłki lub wchodzenie na stopień.
W zależności od wieku dziecka oraz celu badania specjalista może również wykorzystać standaryzowane testy i narzędzia diagnostyczne wspomagające ocenę procesu lateralizacji.
Kiedy warto skonsultować dziecko ze specjalistą?
Konsultację warto rozważyć wtedy, gdy przez dłuższy czas utrzymują się trudności z nauką, koordynacją ruchową czy orientacją w przestrzeni.
Do sygnałów, które mogą skłonić do wizyty u specjalisty, należą m.in.:
- brak wyraźnej dominacji ręki w wieku szkolnym;
- problemy z nauką pisania lub odwzorowywaniem kształtów;
- częste mylenie prawej i lewej strony;
- trudności z koncentracją podczas wykonywania zadań wymagających precyzji.
Dlaczego warto rozwijać wiedzę z zakresu lateralizacji?
Znajomość procesu lateralizacji pomaga lepiej rozumieć rozwój psychoruchowy dziecka oraz trafniej interpretować trudności edukacyjne. Poszerzenie kompetencji z tego obszaru umożliwia Kurs Kwalifikacyjny z zakresu Integracji Sensorycznej z elementami terapii behawioralnej dostępny na ePedagog.edu.pl. Program kursu pozwala zdobyć wiedzę z zakresu rozpoznawania zaburzeń integracji sensorycznej oraz planowania działań wspierających rozwój dziecka.
Zapisz się na kurs i rozwijaj kompetencje z zakresu integracji sensorycznej oraz lateralizacji, aby lepiej rozumieć rozwój psychoruchowy dziecka oraz dobierać odpowiednie formy wsparcia do indywidualnych potrzeb podopiecznych.
FAQ
Do jakiego wieku kształtuje się lateralizacja u dziecka?
Proces lateralizacji rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie i zazwyczaj kształtuje się do wieku szkolnego, choć tempo jego przebiegu może być indywidualne. U każdego dziecka rozwój dominacji jednej strony ciała może przebiegać w nieco innym tempie.
Co powoduje zaburzenia lateralizacji?
Na przebieg procesu lateralizacji mogą wpływać różne czynniki związane z rozwojem układu nerwowego, dlatego w przypadku utrzymujących się trudności warto skonsultować się ze specjalistą. Wczesna diagnoza pozwala dobrać odpowiednie formy wsparcia dostosowane do potrzeb dziecka.
Jak sprawdzić lateralizację u dziecka?
Lateralizację ocenia się podczas obserwacji codziennych czynności oraz za pomocą prostych prób i testów diagnostycznych wykonywanych przez specjalistów, takich jak psychologowie, pedagodzy czy terapeuci integracji sensorycznej. Badanie jest bezpieczne i dostosowane do wieku oraz możliwości dziecka.
Gdzie zdobyć wiedzę z zakresu lateralizacji?
Zagadnienia dotyczące lateralizacji są omawiane m.in. podczas Kursu Kwalifikacyjnego z zakresu Integracji Sensorycznej z elementami terapii behawioralnej dostępnego na ePedagog.edu.pl. Program obejmuje również tematykę rozwoju psychoruchowego oraz metod wspierania dzieci z różnorodnymi trudnościami rozwojowymi.
